شبکه بهداشت و درمان شهریار

به گزارش روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهریار،مسمومیت‌ها از جمله مسائل مهمی هستند که می‌توانند در پی مصرف نادرست داروها، مواجهه با مواد شیمیایی و گازهای سمی یا مصرف عمدی مواد خطرناک رخ دهند. پیشگیری از این حوادث، علاوه بر رعایت اصول ایمنی، مستلزم ارتقای سواد سلامت، شناسایی عوامل خطر، آموزش عمومی و دسترسی سریع به خدمات اورژانسی و تخصصی است.دکتر سارا جلالی‌لک، سرپرست واحد سلامت روان شبکه بهداشت و درمان شهریار، با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به ابعاد جسمی، روان‌شناختی و اجتماعی مسمومیت‌ها، گفت: پیشگیری مؤثر از این حوادث نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ، از مصرف منطقی داروها و نگهداری ایمن مواد خطرناک تا شناسایی افراد در معرض خطر و فراهم کردن امکان مداخله به‌موقع است.مصرف ایمن داروها؛ گامی اساسی در پیشگیری از مسمومیتیکی از زمینه‌های مهم بروز مسمومیت، مصرف نادرست داروها، به‌ویژه داروهای روان‌پزشکی است. داروهای ضدافسردگی، ضدروان‌پریشی، آرام‌بخش‌ها و تثبیت‌کننده‌های خلق نقش مهمی در درمان اختلالات روان‌پزشکی دارند؛ با این حال، مصرف بیش از مقدار تجویزشده، تداخلات دارویی یا استفاده خارج از دستور پزشک می‌تواند به بروز عوارض جدی منجر شود.بسته به نوع دارو و شرایط فرد، مسمومیت ممکن است با علائمی مانند خواب‌آلودگی غیرعادی، گیجی، کاهش سطح هوشیاری، تشنج، اختلال در ضربان قلب، افت فشارخون یا مشکلات تنفسی همراه باشد. به همین دلیل، مصرف دارو مطابق دستور پزشک، پرهیز از تغییر خودسرانه مقدار مصرف و نگهداری داروها در مکانی امن، از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه به شمار می‌رود.در کنار این اقدامات، شناخت علائم هشدار و واکنش سریع در مواجهه با موارد مشکوک به مسمومیت اهمیت ویژه‌ای دارد. در صورت احتمال مصرف بیش از حد دارو یا مواجهه خطرناک با یک ماده، باید فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفت؛ زیرا نبود علائم اولیه لزوماً به معنای بی‌خطر بودن وضعیت نیست. همچنین نباید فرد را وادار به استفراغ کرد یا بدون توصیه متخصص به او دارو، غذا یا نوشیدنی داد. ارزیابی و درمان باید بر اساس نوع ماده و وضعیت بالینی فرد انجام شود.توجه به سلامت روان؛ ضرورتی در پیشگیری از مسمومیت‌های عمدیجلالی‌لک با اشاره به اینکه برخی مسمومیت‌ها در بستر رفتارهای خودآسیب‌رسان رخ می‌دهند، بر اهمیت توجه به وضعیت روانی و شرایط اجتماعی افراد تأکید کرد.بحران‌های روان‌شناختی، احساس ناامیدی یا تنهایی، تعارضات بین‌فردی و برخی اختلالات روان‌پزشکی می‌توانند در افزایش آسیب‌پذیری افراد نقش داشته باشند. ازاین‌رو، توجه به تغییرات رفتاری، گفت‌وگوی همدلانه و بدون قضاوت، پرسش مستقیم و محترمانه درباره افکار خودکشی و ارجاع به‌موقع افراد در معرض خطر به خدمات تخصصی، از اقدامات مهم در پیشگیری از آسیب‌های جدی است.در این زمینه، ایمنی دارودرمانی نیز باید به‌عنوان بخشی از برنامه مراقبت و پیشگیری مورد توجه قرار گیرد. ارزیابی وضعیت روانی بیمار، بررسی سابقه خودآسیب‌رسانی، بازبینی دوره‌ای درمان و مدیریت مقدار داروی تحویلی در صورت صلاحدید پزشک، می‌تواند به کاهش خطر مسمومیت کمک کند. نگهداری ایمن داروها و مشارکت حمایتی خانواده در پیگیری درمان نیز از اقدامات مؤثر در این زمینه است.این اقدامات باید با توجه به نیازهای بالینی فرد، حفظ محرمانگی و کرامت انسانی و بدون ایجاد انگ یا محروم کردن او از درمان ضروری انجام شوند.مراقبت مستمر و همکاری بین‌بخشی؛ تکمیل‌کننده چرخه پیشگیریبه گفته سرپرست واحد سلامت روان شبکه بهداشت و درمان شهریار، در صورت وقوع مسمومیت عمدی، اولویت نخست نجات جان فرد و دریافت مراقبت فوری پزشکی است؛ پس از تثبیت وضعیت جسمی نیز ارزیابی تخصصی سلامت روان، تدوین برنامه ایمنی و پیگیری مستمر ضرورت دارد. کاهش دسترسی به داروها و سایر مواد خطرناک، در کنار حمایت خانواده و تداوم مراقبت‌های درمانی، می‌تواند در پیشگیری از تکرار رفتارهای خودآسیب‌رسان مؤثر باشد.در این مسیر، مراکز خدمات جامع سلامت با ظرفیت آموزش عمومی، شناسایی افراد آسیب‌پذیر، پیگیری درمان و ارجاع به خدمات تخصصی، نقش مهمی ایفا می‌کنند. همکاری میان نظام سلامت، خانواده‌ها، مدارس، داروسازان و سایر نهادهای اجتماعی نیز می‌تواند زمینه افزایش آگاهی عمومی، شناسایی زودهنگام عوامل خطر و دسترسی سریع‌تر افراد به خدمات حمایتی و درمانی را فراهم کند.

جلالی‌لک در پایان با تأکید بر اینکه پیشگیری از مسمومیت‌ها تنها به رعایت اصول ایمنی محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد: توجه به سلامت روان، مصرف منطقی داروها، نگهداری ایمن مواد خطرناک و دسترسی به‌موقع به خدمات درمانی، ارکان اصلی پیشگیری از این حوادث هستند. شناسایی عوامل خطر، آموزش و آگاهی‌بخشی و مداخله به‌موقع می‌توانند نقش مهمی در کاهش عوارض مسمومیت‌ها و حفظ جان افراد داشته باشند.