شبکه بهداشت و درمان شهریار

دکتر افسانه باقری، معاون بهداشت شبکه بهداشت و درمان شهرستان شهریار، در گفت‌وگو با خبرنگار روابط عمومی شبکه اظهار کرد:

«در سال ۱۴۰۲، شش مورد و در سال ۱۴۰۳، سه مورد مرگ کودک در شهرستان شهریار با تشخیص اسهال و استفراغ ثبت و بررسی شده است. بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد همه این کودکان با شیر مصنوعی تغذیه می‌شدند. این موضوع ضرورت تقویت برنامه ترویج تغذیه با شیر مادر و افزایش آموزش‌های بهداشتی به والدین و مراقبان کودک را بیش از پیش آشکار می‌کند.»

وی افزود:

«شیر مادر کامل‌ترین و ایمن‌ترین غذا برای نوزاد است و تغذیه انحصاری با شیر مادر در شش ماه نخست زندگی، نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی، پیشگیری از عفونت‌ها و کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های گوارشی دارد. در مواردی که استفاده از شیر مصنوعی اجتناب‌ناپذیر است، رعایت اصول بهداشتی در تهیه، نگهداری و مصرف شیرخشک ضروری است.»

باقری با اشاره به اهمیت تشخیص سریع کم‌آبی در کودکان ادامه داد:

«اسهال و استفراغ در نوزادان و شیرخواران می‌تواند در مدت کوتاهی موجب کم‌آبی شدید شود. کاهش دفعات ادرار، خشکی دهان، بی‌حالی، فرورفتگی چشم‌ها یا ملاج، گریه بدون اشک، کاهش سطح هوشیاری و ناتوانی در شیرخوردن از جمله علائم هشدار هستند و در صورت مشاهده هر یک از این علائم، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است.»

در ادامه، سمیه قیدر، سرپرست واحد سلامت خانواده و جمعیت شبکه بهداشت و درمان شهرستان شهریار، با تشریح سه گزارش موردی بررسی‌شده گفت:

«در نخستین مورد، نوزاد دختر دو ماه و ۱۵ روزه‌ای که از بدو تولد با شیرخشک تغذیه می‌شد، پس از ابتلا به اسهال آبکی، تب و بی‌قراری، با تأخیر به مرکز درمانی مراجعه کرد. بررسی پرونده نشان داد شیشه شیر پس از شست‌وشو با آب سرد، بدون جوشاندن یا استریل‌کردن مجدد استفاده می‌شده است. نوزاد هنگام مراجعه به بیمارستان دچار کم‌آبی شدید و شوک بود و با وجود اقدامات درمانی فوت کرد. بر اساس نتیجه پزشکی قانونی، ابتلا به سالمونلا در این مورد مطرح شد.»

وی درباره دومین مورد افزود:

«این پرونده مربوط به نوزاد پسری چهارماهه بود که از پایان ماه نخست تولد با شیرخشک تغذیه می‌شد. خانواده، باقی‌مانده شیر هر وعده را برای جلوگیری از دورریز، چند ساعت نگهداری و دوباره به کودک می‌دادند. شیشه شیر نیز بدون جوشاندن یا استریل‌کردن استفاده می‌شد. کودک پس از مصرف شیر باقی‌مانده، دچار استفراغ و اسهال شدید شد، اما مراجعه به مرکز درمانی به تأخیر افتاد و در کمتر از ۳۶ ساعت، به کم‌آبی شدید مبتلا شد. با وجود بستری و اقدامات درمانی، کودک فوت کرد. علت مرگ، گاستروانتریت حاد اعلام شد و آلودگی شیر و نگهداری نامناسب آن از عوامل احتمالی مورد بررسی قرار گرفت.»

قیدر درباره سومین گزارش موردی نیز گفت:

«در این مورد، نوزاد دختر سه‌ماهه به‌صورت ترکیبی از شیر مادر و شیرخشک تغذیه می‌شد و در زمان اشتغال مادر، مادربزرگ از او مراقبت می‌کرد. به دلیل دریافت‌نکردن آموزش‌های لازم، شیشه شیر به‌درستی شست‌وشو و استریل نمی‌شد و پس از بروز اسهال، استفراغ و ضعف، مراجعه به اورژانس با تأخیر انجام گرفت. نوزاد با تشخیص عفونت شدید گوارشی، کم‌آبی و سپسیس بستری شد، اما با وجود تلاش تیم درمان جان خود را از دست داد. بر اساس بررسی پرونده و نظر کمیته مرگ کودک، انتقال‌نیافتن آموزش‌های تغذیه‌ای و بهداشتی به مراقب کودک، از عوامل مهم بروز این حادثه بود.»

سرپرست واحد سلامت خانواده و جمعیت شبکه با تأکید بر ضرورت آموزش همه مراقبان کودک اظهار کرد:

«آموزش‌های مربوط به تغذیه نوزاد، نحوه صحیح تهیه شیرخشک، شست‌وشو و استریل‌کردن شیشه شیر باید به مادر و تمامی افرادی که از کودک مراقبت می‌کنند، از جمله پدر، مادربزرگ یا سایر اعضای خانواده، ارائه شود. همچنین شیرخشک باید دقیقاً مطابق دستور درج‌شده روی قوطی تهیه شود و باقی‌مانده شیر هر وعده نباید برای وعده بعد نگهداری و مصرف شود.»

وی ادامه داد:

«والدین و مراقبان کودک باید از درمان خودسرانه اسهال و استفراغ، به‌ویژه در نوزادان و شیرخواران، خودداری کنند. تداوم علائم، بی‌حالی، کاهش تغذیه، تب، استفراغ مکرر، وجود خون در مدفوع یا کاهش ادرار، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.»

دکتر باقری در پایان خاطرنشان کرد:

«هدف از بررسی این گزارش‌ها، شناسایی عوامل قابل پیشگیری و افزایش آگاهی خانواده‌ها و کارکنان سلامت است. حمایت از مادران برای تداوم شیردهی، آموزش دقیق خانواده‌ها و مراقبان و مراجعه سریع هنگام مشاهده علائم خطر می‌تواند از بسیاری از عوارض شدید و مرگ‌های قابل پیشگیری در کودکان جلوگیری کند.»