شبکه بهداشت و درمان شهریار

به گزارش روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران در شهریار؛ با توجه به در پیش بودن هفته جهانی کودک و با توجه به اهمیت شناسایی به موقع موارد کودک آزاری به منظور حفظ سلامت و پیشگیری از مرگ کودکان «کارگاه شناسایی موارد و علائم کودک آزاری» 13 مهر 1404 در سالن همایش شبکه برگزار شد . 

 در این جلسه آقای دکتر صفری نحوه شناسایی و برخورد با موارد و علائم کودک آزاری را برای گروه هدف پزشکان و مراقبین سلامت و کارشناسان سلامت روان ، مورد بررسی قرار داد.

همزمان با فرارسیدن هفته جهانی کودک و با توجه به اهمیت حیاتی شناسایی به موقع موارد کودک‌آزاری به منظور حفظ سلامت، تضمین امنیت و پیشگیری از مرگ و میر کودکان، کارگاه آموزشی تخصصی «شناسایی علائم کودک‌آزاری» با هدف ارتقاء سطح آگاهی و مهارت‌های حرفه‌ای کارکنان حوزه‌های مرتبط برگزار گردید.

کودک‌آزاری (Child Abuse) یک معضل چندوجهی است که اشکال مختلفی از جمله سوءاستفاده جسمی، جنسی، غفلت (Neglect) و آزار روانی را در بر می‌گیرد. شناسایی زودهنگام این علائم، اولین و حیاتی‌ترین گام در فرآیند حمایت از قربانیان و مداخله مؤثر نهادهای مسئول است. این کارگاه به طور خاص بر توانمندسازی شرکت‌کنندگان در تشخیص نشانه‌های ظریف و آشکار این آسیب‌ها تمرکز داشت.

وی 

 دکتر صفری، متخصص اطفال و فلوشیپ سوءاستفاده‌های پزشکی قانونی، ضمن ارائه مطالبی در خصوص تشخیص بالینی تا ارجاع تخصصی بر اساس ساختار محتوای ارائه شده بر اساس سرفصل‌های علمی و استانداردهای بین‌المللی تدوین شده بودرا ارائه نمود.

محور اصلی کارگاه، نحوه شناسایی دقیق و رویه‌های صحیح برخورد با موارد و علائم مختلف کودک‌آزاری بود که به تفکیک انواع آسیب‌ها و نشانه‌های بالینی و رفتاری مرتبط پرداخت.

1. آزار جسمی (Physical Abuse):

   • بررسی الگوهای غیرمتعارف کبودی‌ها (به عنوان مثال، کبودی در نواحی محافظت نشده یا به شکل ابزار خاص).

   • تفاوت‌گذاری میان آسیب‌های تصادفی و عمدی.

   • معرفی علائم شکستگی‌های متعدد در مراحل مختلف ترمیم (که نشان‌دهنده آسیب‌های مکرر است).

2. غفلت (Neglect):

   • غفلت پزشکی (عدم پیگیری درمان‌های ضروری).

   • غفلت جسمی (سوءتغذیه مزمن، بهداشت ضعیف).

   • غفلت عاطفی (نشانه‌های عقب‌ماندگی رشدی به دلیل فقدان تعامل مناسب).

3. آزار جنسی (Sexual Abuse):

   • علائم فیزیکی در ناحیه تناسلی و مقعد.

   • علائم رفتاری مانند رفتارهای جنسی نامناسب برای سن کودک یا اضطراب شدید هنگام تماس فیزیکی.

4. آزار روانی (Emotional Abuse):

   • بررسی علائم اختلالات دلبستگی، اضطراب فراگیر و افسردگی در کودکان.

ب) ابزارهای غربالگری و فرم‌های استاندارد

در این بخش، اهمیت استفاده از ابزارهای استاندارد غربالگری مورد تأکید قرار گرفت. تأکید بر استفاده از مقیاس‌های معتبر برای ارزیابی ریسک بود.

• معرفی ماتریس‌های ریسک: نحوه محاسبه امتیاز ریسک بر اساس مجموعه‌ای از متغیرهای محیطی و بالینی. (مثال مفهومی: اگر امتیاز مشاهده آسیب فیزیکی (P_{phys}) بالاتر از ۰.۷ باشد، ارجاع فوری الزامی است).

ج) رویه‌های صحیح برخورد و مستندسازی

مهم‌ترین بخش جلسه، آموزش مراحل پس از شناسایی بودکه شامل:

1. مستندسازی دقیق: تأکید بر ثبت مشاهدات عینی به جای تعابیر شخصی. (مثال: به جای نوشتن "کودک ترسیده به نظر می‌رسید"، باید نوشت: "کودک هنگام لمس ناحیه بازو، گریه شدید کرد و از تماس چشمی اجتناب نمود.")

2. زنجیره فرماندهی (Chain of Command): آموزش مراحل قانونی و اداری ارجاع مورد شناسایی شده به مراجع قضایی و مددکاری اجتماعی.

3. تکنیک‌های مصاحبه محافظت‌شده (Forensic Interviewing): آموزش تکنیک‌هایی برای مصاحبه با کودک بدون القاء یا ایجاد ترس مجدد، با استفاده از مدل‌های مصاحبه غیرمتهم‌ساز.

این دوره آموزشی به صورت هدفمند برای سه گروه کلیدی در خط مقدم مواجهه با سلامت کودکان طراحی شد، زیرا این گروه‌ها بیشترین فرصت را برای مشاهده علائم پنهان دارند:

۴.۱. پزشکان (متخصصین اطفال، اورژانس و پزشکان عمومی)

• نقش کلیدی: پزشکان اولین نقطه تماس پزشکی هستند. آن‌ها باید قادر باشند تفاوت بین آسیب‌های شایع و آسیب‌های ناشی از سوءاستفاده را تشخیص دهند، به ویژه در مواردی که والدین داستان‌های متناقضی ارائه می‌دهند.

۴.۲. مراقبین سلامت (بهورزان و کارشناسان بهداشت خانواده)

• نقش کلیدی: این گروه در بازدیدهای خانگی و مراکز جامع سلامت، ارتباط نزدیکی با محیط زندگی کودک دارند. آن‌ها می‌توانند تغییرات محیطی، وضعیت بهداشت عمومی کودک، و الگوهای تغذیه‌ای را رصد کنند که نشانه‌های غفلت هستند.

۴.۳. کارشناسان سلامت روان (روانشناسان و مددکاران اجتماعی)

• نقش کلیدی این افراد در شناسایی تظاهرات رفتاری و روانشناختی کودک‌آزاری (مانند PTSD، اضطراب جدایی شدید، و اختلالات خوردن) تخصص دارند و در ارزیابی‌های جامع نقش محوری ایفا می‌کنند.

برگزاری موفقیت‌آمیز این جلسه آموزشی، یک گام مهم در جهت تقویت زیرساخت‌های حمایتی از کودکان منطقه محسوب می‌شود که می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

1. ارتقاء دانش تخصصی: افزایش چشمگیر توانایی کادر درمان و سلامت در شناسایی زودهنگام آسیب‌های وارده به کودکان.

2. کاهش نرخ مرگ و میر: مداخله سریع‌تر در موارد سوءاستفاده جسمی شدید می‌تواند مستقیماً از افزایش حوادث مرگبار جلوگیری کند.

3. تسهیل ارجاعات: استانداردسازی روند مستندسازی و ارجاع، همکاری بین حوزه بهداشت، اورژانس اجتماعی و سیستم قضایی را تسهیل خواهد نمود.

این آموزش‌ها به عنوان یک اقدام پیشگیرانه مستمر، به طور فزاینده‌ای در برنامه آموزشی سالانه شبکه لحاظ خواهند شد تا اطمینان حاصل شود که کارکنان همواره با آخرین روش‌های تشخیصی و مداخله‌ای آشنا هستند.