شبکه بهداشت و درمان شهریار

تب خونریزی ‌دهنده کریمه کنگو مهم ترین و گسترده ترین بیماری ویروسی منتقل شونده از طریق کنه است. این بیماری در بیش از 30 کشور دنیا وجود داشته و در قاره های آفریقا، اروپا و آسیا اندمیک است. مخزن ویروس در طبیعت، کنه ها هستند و ویروس بین کنه ها و میزبان های مهره دار مختلف در گردش است، بنابراین ریشه کنی ویروس عملا امکان پذیر نیست. میزان مرگ و میر این بیماری می تواند قابل توجه باشد به طوری که متوسط میزان کشندگی آن بین 30 تا 50 درصد تخمین زده شده است و برخی منابع حتی میزان آن را تا 80 درصد در زمان طغیان ها نیزگزارش کرده اند. 

 

این بیماری دارای قابلیت انتقال انسان به انسان است و به عنوان یکی از موارد عفونت های بیمارستانی، مطرح و همه‌گیری های داخل بیمارستانی آن نیز شایع است. موارد عفونت بیمارستانی ناشی از آن در کشورهای مختلف از جمله ایران گزارش شده است. بیماری خونریزی ‌دهنده تب کریمه کنگو یک تهدید جدی برای کارکنان مراقبت های بهداشتی است و باعث شیوع بیماری در بیمارستان ها می شود که ممکن است با میزان مرگ و میر بالا همراه باشد. در حال حاضر هیچ گونه واکسن انسانی یا حیوانی مورد تایید علیه این بیماری در دسترس نیست. 

 

 

 

علایم بیماری

 

بستگی به راه ورود ویروس دارد. پس از گزش کنه، دوره کمون معمولاً یک تا سه روز است و حداکثر به 9 روز می‌رسد. دوره کمون به دنبال تماس با بافت ها یا خون‌آلوده معمولاً پنج تا شش روز است و حداکثر زمان ثابت شده 13 روز بوده است. بیمار دچار سردرد شدید، تب، لرز، درد عضلانی (به خصوص در پشت و پاها) و درد مفاصل، گیجی، درد و سفتی گردن، درد چشم، ترس از نور (حساسیت به نور) می شد. ممکن است حالت تهوع، استفراغ بدون ارتباط با غذا خوردن و گلو درد و احتقان ملتحمه در اوایل بیماری وجود داشته باشد که گاهی با اسهال و درد شکم و کاهش اشتها همراه می‌شود. تب معمولاً بین 3 تا 16 روز طول می‌کشد. تورم و قرمزی صورت، گردن و قفسه سینه، پرخونی خفیف حلق و ضایعات نقطه‌ای در کام نرم و سخت شایع هستند. تغییرات قلبی عروقی شامل کاهش ضربان قلب و در مواردی افزایش آن و کاهش فشارخون مشاهده می‌شود. لکوپنی، ترومبوسیتوپنی و به خصوص ترومبوسیتوپنی شدید نیز در این مرحله معمولاً مشاهده می‌شود. مرحله کوتاهی است که به سرعت ایجاد می‌شود و معمولاً در روز 3 تا 5 بیماری شروع می‌شود و 1 تا 10 روز ( به طور متوسط 4 روز) طول می‌کشد. خونریزی در مخاط‌ها و پتشی در پوست بخصوص در قسمت بالای بدن و در طول خط زیربغلی و زیر پستان در خانم‌ها دیده می‌شود و در محل‌های تزریق و تحت فشار (محل بستن تورنیکه و غیره) ممکن است ایجاد شود.

 

 

 

تشخیص بیماری

 

تشخیص بیماری با شروع علایم حاد بیماری همراه با سابقه مسافرت به مناطق روستایی یا تماس با دام یا تماس نزدیک با بیمار مبتلا یا گزش کنه مطرح می‌شود.

 

 

 

راه انتقال

 

کنه مخزن و ناقل بیماری است ، عفونت درانسان پس از گزش کنه آلوده یا له کردن آن روی پوست ، یا تماس با پوست ، لاشه حیوان ، خون و ترشحات حیوان آلوده و یا تماس با خون و بافتهای بیمار مبتلا ایجاد می شود. خطر انتقال در طی ذبح حیوان وجود دارد. پس از آلودگی یک نفر ، ممکن است سایر افراد در تماس با او نیز در خانواده و اجتماع آلوده شوند. تا کنون در سطح جهان همه گیری هایی از بیماری در سربازها ، اردوگاهها ،یا کسانی که از گوسفند وگاو نگهداری می کنند و کارکنان بیمارستانی ، اتفاق افتاده است. پرندگان در چرخه گسترش ویروس می توانند حامل کنه های آلوده باشند و خود مبتلا به بیماری نمی شوند(به جزء شتر مرغ).

 

 

 

درمان بیماری

 

بلافاصله پس از تشخیص مورد محتمل CCHF، اقدامات درمانی بایستی صورت گیرد.

درمان حمایتی : شامل اصلاح آب و الکترولیتها و درمان DICمی باشد.

بررسی علائم حیاتی و هماتوکریت ، در صورت افت شدید همو گلوبین، ترزیق خون و در موارد ترومبوسیتوپنی شدید و نشانه های خونریزی فعال ، تجویز پلاکت لازم است.

درمان ضد ویروسی: داروی انتخابی ضد ویروس ، ریباویرین می باشد . مکانیسم اثر ضد ویروسی ریباویرین ناشناخته است. ریباویرین به دو شکل خوراکی و تزریقی داخل وریدی ساخته شده است.

مدت درمان با ریباویرین 10 روز است و بترتیب ذیل می باشد:

30میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن بصورت یکجا

سپس 15 میلی گرم به ازای هر کیلو گرم وزن بدن هر 6 ساعت برای 4 روز ، پس از آن 5/7 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن هر 8 ساعت (حداکثر2 گرم روزانه) تا 6 روز.

 

 

پیشگیری

- مبارزه با انگل خارجی و ناقل

 

- محافظت در مقابل گزش ناقل

 

- پیشگیری از آلودگی دردام

 

- جلوگیری از تماس با منبع بیماری

 

- بیماریابی و به دنبال آن درمان به موقع

 

- رعایت اصول احتیاط های استاندارد و جداسازی بیمار

 

- پیگیری موارد تماس با منبع عفونت